Last Updated:Mar 04, 2026 5:01 PM ISTਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਸਿਰਫ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਵਿਰਸਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੱਗ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਕੀ ਹੈ ਅਸਲ ਨਾਤਾ? ਜਾਣੋ ਦਸਤਾਰ ਕੋਚ ਸਰਗੁਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ।+
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ? ਪੱਗ ਨਾਲ ਕੀ ਹੈ ਇਸਦਾ ਨਾਤਾ ?ਹਰ ਸਾਲ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਸ਼ੌਰਿਆ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਜੀਉਂਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪੱਗ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਡੂੰਘਾ ਸਬੰਧ ਹੈ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਾਡੇ ਖਾਸ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ।ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੂਲ ਅਰਥ ਹੈ ਜੰਗੀ ਕੌਸ਼ਲ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵੀਰਤਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।ਪਰ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਪੱਗ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪੱਗ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਘੋੜਸਵਾਰੀ, ਗਤਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗੀ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਸਤਾਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪੱਗ ਸਿਰਫ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਕਪੜਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਸੂਲਾਂ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਆਤਮਗੌਰਵ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਦਸਤਾਰ ਕੋਚ ਸਰਗੁਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਖਾਸ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਸਰਗੁਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੱਗ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸਦੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਵਰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਸਰਗੁਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸਤਾਰਾਂ ਸਜਾ ਕੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਮਾਲਾ ਸਟਾਈਲ, ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਮੋਡਰਨ ਸਟਾਈਲ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਕਪੜੇ ਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ, ਮਾਪ ਅਤੇ ਫੋਲਡਿੰਗ ‘ਤੇ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਸਤਾਰ ਸਿਰਫ ਰਸਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕੌਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਾਂ ਜਿਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਅਤੇ ਪੱਗ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੌਰਿਆ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪੱਗ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਜੀਊਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਗੁਨ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਦਸਤਾਰ ਕੋਚ ਇਸ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।Location :Rupnagar,PunjabRead More
